Sirkeci ve Hocapaşa, Osmanlı'nın son yüzyılında imparatorluğun beyni olan üçgendir. Bâb-ı Âli yani sadrazamlık ve Hariciye Nezareti burada idi; basın da bu çevrede toplanmıştı; tren çağı şehre 1880'lerde yine bu sahilden girdi. Yarım gün ayırabileceğiniz çok kompakt bir rota ama içerik olarak yoğun: 19. yüzyıl Osmanlı modernleşmesinin neredeyse her boyutunu bir kilometre içinde görüyorsunuz.
Sirkeci Garı, mimar Alman August Jasmund tarafından tasarlanıp 1890'da açıldı. Orient Express'in doğu uçtaki terminali olarak inşa edilmesi nedeniyle özellikle dikkat çekici: Avrupa'dan üç gün sonra varan ünlü trenin yolcuları doğrudan Boğaz'a indiklerinde bu binayla karşılaşırdı. Cephesi oryantalist üslubun en çıplak Avrupalı denemelerinden — Müslüman süslemeleri Alman bir mimarın yorumuyla. İçerideki bekleme salonunda halen küçük bir demiryolu müzesi var.
Gardan içeri, Hocapaşa'ya doğru çıktığınızda dar sokaklarda Hocapaşa Hamamı'nı görürsünüz. Fatih dönemine kadar uzanan bir hamam; bugün ağırlıkla Hocapaşa Dans Tiyatrosu gösterilerine ev sahipliği yapsa da yapı kendisi mahallenin Osmanlı dokusuna ait. Buradan Cağaloğlu yokuşuna sapın: yokuşun başında Bâb-ı Âli durur. Aslında bugün gördüğünüz binalar Vilayet Konağı ve çevresindeki idari yapılar — 19. yüzyıl boyunca burası imparatorluğun sivil iktidar merkeziydi; 'sublime porte', yani 'yüce kapı', Avrupalıların Osmanlı hükümetine verdiği isimdi.
Alay Köşkü, Topkapı Sarayı'nın dış suruna dayanan, padişahların büyük geçit törenlerini izledikleri küçük taş köşk. Yokuşun en üst noktasında, Bâb-ı Âli'nin tam karşısında yer alır; sembolik olarak iki iktidar arasındaki gerilimi de işaret eder.
Köşkten Gülhane Parkı'na inerseniz, Osmanlı sarayının eski hasbahçesinin geniş alanları sizi karşılar. Park içinde mutlaka uğranması gereken yer İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi. Frankfurt'taki Fuat Sezgin Enstitüsü'nün koleksiyonuna dayanarak 2008'de açılan müze, astronomi aletlerinden cerrahi gereçlere, optik deneylerden kartografya örneklerine kadar İslam dünyasının bilimsel mirasını sergileyen birebir replikalarla dolu. Şehirde fazla bilinmeyen ama çok değerli bir mekân.
Pratik notlar: Çok kompakt bir rota olduğu için 2-3 saatte tamamlanır. Sabah Sirkeci'den başlayıp öğle yemeğini Hocapaşa'nın esnaf lokantalarında yiyip Gülhane'de günü kapatmak mantıklı bir akış. İslam Bilim Müzesi pazartesi kapalı, içerisi serindir, sıcak yaz günlerinde ideal mola. Sirkeci'ye Marmaray ile her noktadan kolay ulaşım var.
